Temperatuurbewaking laboratorium: waar let u op?

In een laboratorium hangt de betrouwbaarheid van uw resultaten rechtstreeks samen met de betrouwbaarheid van uw bewaarcondities. Reagentia, monsters, celkweken en referentiematerialen verliezen hun waarde zodra ze buiten hun temperatuurvenster komen. En anders dan in veel andere omgevingen kent het lab een extreem brede bandbreedte, van ultravriezers op min 80 graden en cryogene opslag tot incubators op 37 graden en stoven die nog veel hoger gaan.

De beste temperatuurbewaking voor laboratoria is daarom een oplossing die die hele bandbreedte betrouwbaar aankan en die past binnen uw accreditatie- en kwaliteitseisen. Deze gids helpt u kiezen.

Waarom het lab bijzondere eisen stelt

Twee dingen maken het laboratorium anders. Ten eerste de temperatuurrange. Een sensor die prima werkt in een koelkast, functioneert niet in een ultravriezer of een stikstofvat. Voor die extremen zijn speciale sensoren nodig, bijvoorbeeld op basis van PT-100-techniek, die betrouwbaar meten tot ver onder de min 100 graden en tot ruim boven de 100 graden.

Ten tweede de aantoonbaarheid. Laboratoria die werken onder accreditatie, zoals ISO 15189 of ISO/IEC 17025, moeten kunnen laten zien dat hun meetmiddelen gekalibreerd en beheerst zijn. Uw temperatuurbewaking is daarmee zelf onderdeel van uw kwaliteitssysteem, en niet slechts een hulpmiddel ernaast.

Zes criteria voor uw keuze

1. Geschikt voor de volledige range. Controleer of de leverancier sensoren heeft voor uw uitersten: koelkasten, min 20 graden vriezers, ultravriezers, cryogene opslag en incubators of stoven. Eén oplossing die alles afdekt, is beter beheersbaar dan losse systemen per apparaat.
2. Meten waar het telt. In een vriezer of koelkast schommelt de luchttemperatuur veel sterker dan de producten zelf. Een sensor die het product simuleert, bijvoorbeeld via een meetvoeler in een buffermedium, geeft een realistischer beeld en voorkomt loze alarmen bij elke deuropening.
3. Gekalibreerd en herleidbaar. Voor een geaccrediteerd lab is dit geen bonus maar een vereiste. Sensoren met een geldig kalibratiecertificaat, herleidbaar naar een meetnorm, zorgen dat uw bewaking standhoudt bij de beoordeling door de accreditatie-instantie. Meer hierover leest u bij onze aanpak van kalibratie van temperatuursensoren.
4. Realtime alarmering met escalatie. Een ultravriezer die ontdooit, vernietigt in enkele uren jaren aan monsters. Alarmering die u direct bereikt, en die doorschakelt naar een collega als u niet reageert, is hier het verschil tussen een incident en een ramp.
5. Geen verlies van gegevens. Kies een oplossing die metingen lokaal bewaart bij een verbindingsstoring en die automatisch nalevert. Zo blijft uw registratie sluitend, ook wanneer het netwerk hapert.
6. Centraal overzicht en rapportage. Eén omgeving waarin al uw apparaten samenkomen, met exporteerbare rapportages, maakt zowel het dagelijkse toezicht als de voorbereiding op een audit aanzienlijk lichter.

De extremen: ULT en cryogeen

De grootste risico’s in het lab zitten aan de koude kant. Een ultravriezer of een stikstofvat bevat vaak het meest kostbare en onvervangbare materiaal, en juist daar schieten standaardsensoren tekort omdat ze onder de min 40 graden niet betrouwbaar meten.

Wie deze opslag bewaakt, heeft sensoren nodig die geschikt zijn voor extreme koude, en een alarmering die zo hard is dat een storing nooit ongezien blijft. De specifieke aandachtspunten hiervan behandelen we in ons artikel over temperatuurbewaking van cryo-opslag.

Losse loggers of een centrale oplossing

Veel labs beginnen met een logger per vriezer. Dat werkt tot het aantal apparaten groeit en het uitlezen, samenvoegen en verklaren van gegevens een dagtaak wordt, terwijl een ontdooiende vriezer in het weekend nog steeds ongezien blijft tot maandag.

Een centrale, realtime oplossing lost beide problemen op. Zij waarschuwt op het moment zelf en levert de registratie kant en klaar. Voor waardevolle of onvervangbare inhoud weegt die zekerheid vrijwel altijd op tegen de meerprijs.

Zo maakt u de juiste keuze

Inventariseer uw apparaten en hun temperatuurbereik, en bepaal per apparaat het risico: hoe onvervangbaar is de inhoud en hoe snel gaat het mis bij uitval? Weeg leveranciers vervolgens op de zes criteria, met bijzondere aandacht voor de extremen en voor de kalibratie- en validatiedocumentatie die uw accreditatie vraagt.

Dyzle bewaakt laboratoria over de volle temperatuurrange, van koelkast tot cryogene opslag, met sensoren, kalibratie en validatie uit één hand. Wilt u weten hoe u uw hele lab onder één betrouwbare, gevalideerde bewaking brengt? Neem vrijblijvend contact op met onze adviseurs.